Aangepast zoeken

woensdag 21 september 2016

DeScorpio's Column: Zwarte Piet is zwart van het roet, maar de huidskleur die daar onder zit kan veel verschillende tinten hebben

De chocoladeletters, taaitaaipoppen, marsepeinen varkens, pepernoten en kruidnoten liggen al weer in de vakken van de vele supermarkten die wij in Nederland rijk zijn. Zoals ieder jaar gaan wij daar met z’n allen over klagen, want waarom moet dat nou al drie maanden voor het Sinterklaasfeest? Wat zou Nederland een mooie plek zijn als dat het enige was waarover we zouden klagen.
Helaas…
De Zwarte Pieten-discussie wordt weer aangewakkerd, videobeelden worden uit de kast getrokken, artikelen worden geschreven in goede en slechte kranten (wie de schoen past…), Facebook-posts worden driftig gedeeld door talloze digi-junks. Maar heeft iedereen die iets te zeggen heeft over Zwarte Piet zich wel verdiept in de geschiedenis van deze oude Nederlandse traditie?
Hoewel het aantal te schrijven woorden in mijn wekelijkse monoloog te gering zijn om de gehele geschiedenis met jullie te delen, zal ik proberen het één en ander samen te vatten. Misschien kunnen we de discussies dan voortaan op een iets meer sociale wijze voortzetten, zonder scheldpartijen, verwensingen en beschuldigingen.
In de vierde eeuw na Christus leefde de later heilig verklaarde Nicolaas van  Patara. Sint-Nicolaas, dus. Historisch bewijs voor het bestaan van deze meneer is helaas nooit gevonden, maar laten we er van uit gaan dat hij echt heeft bestaan. Hij redde onschuldig ter dood veroordeelde mensen van executie, behoedde drie dochters van een arme vader voor slavernij door een bruidsschat op te hoesten zodat ze konden trouwen met een blaaskaak van stand, vermeed een hongersnood en voorkwam dat een jong kind levend gekookt werd door diens onoplettende moeder.
Nicolaas van Patara werd ook wel Nicolaas van Myra genoemd om de doodeenvoudige reden dat Myra een grotere stad was in dezelfde regio als het dorpje Patara. Nou, zelfde regio. In 2016 doe je er met de auto 3 uur en een kwartier over. Google Maps het maar!
Hij stierf op 6 December 342, op 62-jarige leeftijd.
Volgens mij kunnen we het er allemaal over eens zijn dat Nicolaas van Patara een toffe peer was!
Tussen 800 en 1100 na Christus plunderden, verkrachtten en vermoordden de Vikingen alles wat los en vast zat in Europa. Tegen het eind van al dat Viking-terrorisme waren er een paar brave borsten die zich in het Noorden waagden om het woord van God te verkondigen. Deze predikanten drongen het Christendom op aan de ongeletterde Noormannen, die ondanks het vasthouden aan hun eigen religie en cultuur steeds meer in de war raakten. Omdat ze niet konden lezen en schrijven werden de verhalen over hun eigen Goden steeds meer verward met de verhalen over de monotheïstische Christelijke God. Mond op mond indoctrinatie dus.

Om een lang verhaal kort te maken betekende dit dus dat de Christenen het voor elkaar kregen dat een groot deel van de Vikingen zich bekeerden tot het Christendom en hun geplunder staakten. Probleem opgelost. De inlijving van het sterke Viking-ras  kwam de Christenen goed uit, want de kruistochten stonden voor de deur. Christelijke pelgrims die het Heilige Land bezochten werden uitgemoord door moslims, waarop de Christenen in hun ogen maar 1 ding konden doen: Terugmoorden. De Vikingen stierven zij aan zij met de Christenen in de naam van hun nieuwe God.

Een resultaat van de samensmelting van deze religies was dat enkele symbolen, tradities en verhalen  werden overgenomen uit de Viking-mythologie. Wegens ruimtegebrek zal ik mij beperken tot voorbeeld nummer 1: de Noorse Opper God Odin.
Sleipnir, een vliegend paard, droeg Odin over de daken van de Vikingen zodat hij geschenken kon uitdelen waarmee men de winter  doorkwam. Die geschenken bestonden onder meer uit koeken in de vorm van sjamanen en goden (taaitaaipoppen). Die flikkerde hij door de schoorsteen, of gewoon bij de voordeur. Dat kon Odin niet zoveel schelen eigenlijk. Odin had een speer die een beetje leek op een gouden staf. Je weet wel, zo’n staf die in de Katholieke kerk veel werd gevonden. De Noorse Opper God had hulp van zijn twee knechten, Hugin en Munin. Dit waren de zwarte raven waar Zwarte Pieten later van zijn afgeleid.
Odin en Sint Nicolaas zijn langzaam maar zeker één persoon geworden, parallel aan de aanpassing van talloze andere Noorse tradities en symbolen. Inmiddels wordt Odin afgedaan als een sprookje, want dat is de kracht van het geschreven woord en de arrogantie van de mens. Wij weigeren de mening of het geloof van anderen serieus te nemen. Ons eigen verhaal is het enige juiste, vinden wij. (Ja Zoetermeer! Dat is ook wel een beetje zelfspot van me!)
Het Sinterklaasfeest evolueerde en veranderde door de jaren heen.
Op een zeker moment werden de Zwarte Pieten inderdaad als slaven afgebeeld, maar er zijn ook tekeningen en afbeeldingen te vinden van ongeschminkte blanke Pieten met slavenkledij. Overigens gebeurde dit in een tijd dat slavernij als normaal gezien werd. Later, zodra we wat beter gingen nadenken, werd het verhaal genuanceerd door te zeggen dat de Pieten zwart waren geworden van het roet in de schoorsteen.
Nog veel later besloot de Nederlandse televisie dat Zwarte Piet plotseling donkerbruin moest zijn, waardoor het roet-verhaal niet meer op ging en het weer verdacht veel op racisme begon te lijken.
Inmiddels is het duidelijk geworden dat bepaalde mensen beledigd zijn door dit ene kleine detail van een feest wat door de jaren heen zo vaak is aangepast en gegroeid, dat niemand meer weet waar het originele verhaal vandaan kwam.

Toegegeven, er zijn nog heel veel details en invloeden die ik heb weggelaten, maar mijn punt is heel simpel.
Laten we vanaf nu gewoon onze bekken dichthouden, kappen met klagen en onze kinderen de euforie gunnen. Wat is er mooier dan het enthousiaste gedrag van een kind als Sinterklaas weer onderweg is naar ons land? Wat is er mooier dan een klein stuiterballetje in je huiskamer die bijna uit elkaar knalt van blijheid omdat hij weer een cadeautje mag uitpakken?

Zwarte Piet is zwart van het roet, maar de huidskleur die daar onder zit kan heel veel verschillende tinten hebben. Wat maakt het uit!? We moeten met z’n allen op een klein stukje aarde leven. Of je ogen nu blauw of bruin zijn, of je oorlellen nu lang of kort zijn, of je huid nu donkerbruin of lichtbruin is. We moeten het met elkaar doen. Gedraag je en je mag van een ander ook verwachten dat hij zich gedraagt. Een betere wereld begint bij jezelf!.
Sinterklaas en Zwarte Piet zijn helden voor kinderen. Het heeft geen ene fuck met racisme te maken. Blijf niet overal iets achter zoeken en ga proberen te genieten van je leven.

Dus mensen die voor  Zwarte Piet zijn: Accepteer dat het feest evolueert, ook anno 2016.
En mensen die tegen Zwarte Piet zijn: Verdiep je in de geschiedenis voor je van alles roept.
Nog steeds zin om mensen te discrimineren op basis van uiterlijk? Lees mijn column over racisme.
Lou DeScorpio

Gerard David 011.jpg
Nicolaas van Patara
Afbeeldingsresultaat voor odin
Odin
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Saint_Nicholas%2C_by_Circle_of_Hans_Bock.jpg/800px-Saint_Nicholas%2C_by_Circle_of_Hans_Bock.jpg
Sint Nicolaas in de 16de eeuw
Afbeeldingsresultaat voor blanke pieten

Pieten met schmink, Pieten zonder schmink

1 reacties:

ik blijf het een verdomd sterk staaltje schrijfwerk vinden. kort, duidelijk, geïnformeerd. en inderdaad wordt het wel eens tijd dat al dat gezeik om het kinderfeest afgelopen is en we er met zijn allen weer van gaan genieten

Een reactie posten

Gratis ads

NOS.nl binnenlands nieuws